Không như quan điểm trước đây cho rằng chức năng của giấc ngủ hầu như chỉ khu trú trong ý nghĩa phục hồi, giấc ngủ trái lại là khoảnh khắc vô cùng quan trọng vì là lúc cơ thể tiến hành nhiều hoạt động đa dạng cần thiết cho sức khỏe. Theo nhiều nhà nghiên cứu, giấc ngủ đầy đủ chất lượng thậm chí là một trong các yếu tố quyết định để phòng ngừa nhiều bệnh chứng nghiêm trọng.

Điều đó không còn là phỏng đoán kể từ khi chuyên gia ngành nội tiết ở Hoa Kỳ chứng minh mối liên hệ mật thiết giữa giấc ngủ và bệnh tiểu đường. Kết quả của một công trình khảo sát kéo dài hàng chục năm với cả ngàn đối tượng cho thấy: Người thường ngủ không đủ 5 giờ mỗi đêm dễ bị bệnh tiểu đường khi vượt qua độ tuổi 40, nếu so sánh với nhóm đồng niên ít khi bị mất ngủ.

Lý do rất đơn giản: Cảm giác mỏi mệt do ngủ không đủ khiến hệ thần kinh hiểu lầm là cơ thể thiếu năng lượng. Tuyến yên khi đó ra lệnh cho tụy tạng phóng thích nội tiết tố insulin nhiều hơn nhu cầu trong thực tế nhằm thoái biến chất đường để sinh năng lượng. Về mặt cơ chế thì không sai nhưng tình trạng này nếu lặp đi lặp lại quá thường (do nạn nhân thiếu ngủ thường xuyên) thì tụy tạng đến lúc nào đó phải kiệt lực. Bệnh tiểu đường khi đó sẽ hình thành một cách oan uổng.

Nhưng trái lại, nếu tưởng ngủ càng nhiều càng tốt, ngủ càng nhiều càng ngừa được bệnh tiểu đường thì lại nhầm. Các nhà nghiên cứu đồng thời cũng ghi nhận người ngủ quá nhiều cũng là miếng mồi ngon của bệnh tiểu đường. Lý do là vì đa số người dậy trễ ít khi là người đã ngủ một giấc ngon lành. Trái lại, họ thường nằm nướng trên giường hay ngủ mê mệt khi trời gần sáng là vì hoặc chợp mắt quá trễ, hoặc tuy ngủ đúng giờ hay thậm chí ngủ sớm nhưng thức giấc giữa đêm khuya và trằn trọc đến gần sáng. Tuyến thượng thận khi đó ghi nhận tình trạng này như một thể dạng stress và phóng thích nội tiết tố làm tăng lượng đường trong máu. Người ngủ quá nhiều, vì thế dễ có lượng đường trong máu vượt quá định mức bình thường. Tình trạng này lúc đầu được điều chỉnh bởi tụy tạng nhưng đến lúc nào đó sẽ trở thành bất trị. Bệnh tiểu đường khi đó không mời vẫn đến.

Ai cũng rõ khổ đến thế nào nếu ăn không ngon, ngủ không yên. Không riêng gì bệnh tiểu đường, nhiều căn bệnh khác không kém phần nghiêm trọng sở dĩ phát tán chỉ vì nạn nhân nhiều đêm trước đó không trọn giấc nồng. Rất thường khi nhiều vấn đề trở nên phức tạp chỉ vì một điểm khởi đầu tương đối đơn giản nhưng không được giải quyết rốt ráo. Ngủ không ngon, ngủ chưa đủ là một dẫn chứng. Không lạ gì nếu bệnh tiểu đường được so sánh như cơn đại dịch của thế kỷ 21. Cuộc sống căng thẳng với nhiều thứ luôn tăng giá chứ không giảm thì hẳn nhiều người khó ngủ cho yên.