Trả lời cho chuyện đổi giờ trước để mọi người khỏi thắc mắc nhé! Chuyện đổi giờ không biết có diễn ra ở Châu Âu hay không! Nhưng với vùng Bắc Mỹ (bao gồm 2 nước Mỹ và Canada) thì đây là việc phải làm hàng năm. Mỗi năm như thế thì người dân Bắc Mỹ phải đổi giờ 2 lần: Lần một thường diễn ra vào tháng 3 và lần hai vào tháng 10 hoặc tháng 11. Trước đây thì Canada và Mỹ thay đổi giờ khác nhau (hai nước tự quy định thời gian thay đổi), nhưng tính từ năm 2007 thì cả hai nước sẽ cùng thay đổi một lượt để người dân thuận lợi hơn trong việc di chuyển từ hai nước.

Việc đổi giờ tại Bắc Mỹ là do mùa đông tại Bắc Mỹ thường kéo dài hơn bình thường. Tức là do không khí lạnh và tính về địa lý thì thuộc về vùng cực nên bắt buộc mọi người phải cộng thêm hoặc trừ thêm giờ. Vào mùa đông, khi mà thời gian dài hơn nên người dân sẽ trừ thêm một tiếng (ví dụ như 2h thì thành 1h) và mùa hè thì thời gian dài trở lại nên người ta lại cộng thêm một tiếng (ví dụ 2h thành 3h). Thời gian thay đổi múi giờ trên toàn Bắc Mỹ sẽ vào lúc 2h sáng ngày đổi giờ. Ví dụ như đêm qua là ngày 8/3 thì lúc 2h sẽ cộng thêm một tiếng để thành giờ mùa hè. Mỹ và Canada diện tích rất rộng nên có đến 5 múi giờ khác nhau, vì thế mà 5 vùng đó sẽ luân phiên cộng thêm một giờ vào đúng thời điểm ấy.

Nguyên nhân việc thay đổi múi giờ vào lúc 2h sáng là vì một lý do khá vui. Canada và Mỹ có quy định tất cả các quán Bar, nhà hàng và các khu vui chơi dành cho người lớn phải đóng cửa vào lúc 2h sáng. Vì thế, quy định thay đổi giờ sẽ diễn ra vào lúc mà các quán bar vừa đóng cửa. Việc này giúp cho những người dân sẽ dễ dàng hòa nhập hơn với cuộc sống. Nói chung là... việc này cũng không gì quá rắc rối, vì báo chí đều thông báo trước, tivi cũng có nói và mọi người lại truyền miệng nhau chuyện này. Thành thử ra, dù mới chân ướt chân ráo thì cũng dễ dàng hòa nhập thôi!

Chuyển tiếp sang đề tài giáo dục của Canada: Đây là một đề tài, một vấn đề và gần như là chuyện mà tôi tâm đắc nhất khi sang đây. Giáo dục Canada theo tôi là nền giáo dục gần như hoàn hảo nhất mà tôi từng biết.

Canada khuyến khích con bạn đến trường vào lúc... 2 tuổi. Nghe thì vui thật nhưng độ tuổi này là độ tuổi thích hợp để con bạn phải biết cách sống tự lập và không ỷ lại vào người lớn. Trẻ em khi đến tuổi đến trường, xin nói lại là 2 tuổi nhé, sẽ được bố mẹ cho đi Place School - dạng trường mầm non dành cho trẻ nhỏ bên Việt Nam. Mỗi trẻ như thế chỉ học một tuần 2 ngày mà thôi và tiền học hàng tháng của trẻ sẽ là 100 CAD (khoàng 1t6 VNĐ). Và mỗi ngày thì học cũng chỉ 2h mà thôi! Thế nhưng đừng nghĩ rằng vào đó là chơi nhé! Sai lầm hoàn toàn. Trẻ em Việt Nam khoảng 2 tuổi thì vắt mũi chưa sạch nhưng tại Canada thì đã biết đi tiểu đúng chỗ (dùng bồn cầu) và tự biết vệ sinh cá nhân sau khi đi nữa đấy!

Tuy mỗi tuần học hai buổi nhưng vào mỗi buổi như thế trẻ thường được học hát, học cách sắp xếp đồ chơi sau khi chơi (tập tính ngăn nấp), biết đếm số, đọc tên mình, xem ngày tháng, phân biệt hình ảnh và màu sắc, và tất tần tật những thứ mà bạn nghĩ rằng trẻ phải biết vào độ tuổi lớn hơn như thế. Tại Canada, cha mẹ cũng phải tham gia lớp học của các bé. Tùy độ tuổi mà cha mẹ phải tham gia, thường thì càng nhỏ thì gần như cha mẹ đều tham dự 2 tuần một lần. Cha mẹ sẽ cùng chăm sóc các bé khác (ví dụ như lớp có 10 trẻ thì cha mẹ 2 trẻ sẽ luân phiên chăm sóc cho những trẻ khác). Cha mẹ tham gia cũng là mục đích học cách chăm sóc trẻ nhỏ, học cách dạy trẻ và tham gia hòa nhập cộng đồng.

Với những trẻ lớn hơn (từ 4-5 tuổi) thì số buổi học tăng dần (cũng học Place School) theo từng tuổi. Tùy theo độ tuổi mà chương trình bé học sẽ khác nhau thế nào. Càng lớn thì trẻ được đi tham quan, được nuôi thú. Gần đây nhất là một ví dụ mà tôi rất thích. Tôi có đứa em 3 tuổi đi học Place School, bé được một con chim cách cụt mang về nhà và kèm theo là một cuốn sổ. Theo như lời ghi từ trong cuốn sổ thì cha mẹ sẽ chụp hình cảnh bé chơi cùng chim cánh cụt. Ghi lại những gì bé làm với chim cánh cụt vào quyển sổ và giúp bé cách nói chuyện với chim cánh cụt và xem nó như người bạn. Con chim cánh cụt này sau đó sẽ được mang lại vào lớp và bé sẽ phải đứng lên kể lại những việc mình đã làm với con chim đó. Và tiếp theo đó thì con chim sẽ được chuyền cho tất cả mọi người trong lớp. Đây là một cách dạy rất hay. Vì nó giúp cha mẹ sẽ quan tâm đến con mình hơn, còn với bé, việc chơi với chim cánh cụt sẽ giúp bé học cánh chăm sóc một vật như thế nào. Rồi khi vào lớp, đứng trước lớp sẽ giúp bé tự tin hơn khi nói chuyện với trước đám đông cũng như học cách diễn đạt điều mình muốn nói. Quá tuyệt vời rồi phải không bạn?

Canada có hệ thống giáo dục khá hoàn hảo từ cấp "mầm non" đến "giáo sư". Hầu như mỗi tỉnh đều có một trường đại học danh tiếng trên thế giới. Nhưng trước tiên xin nói về tiểu học trước nhé! Cấp tiểu học ở Canada là từ lớp một đến lớp sáu. Thường thì sau ba năm sẽ có một kỳ thi dành cho học sinh lớp ba "chuyển cấp" lên cấp cao hơn. Kỳ thi này sẽ do Tỉnh ra đề. Còn việc thi lên lớp thì hình như là chuyện bình thường. Canada giảng dạy theo hệ thống tương tự như tín chỉ ở Việt Nam. Tức là mỗi môn như thế sẽ học trong bao nhiêu tiết và nếu như thi đậu xong môn đó bạn sẽ có thể lên lớp cao hơn. Còn không thì bạn phải tiếp tục học lại môn đó vào lớp sau.

Sẽ không khó để tìm một trường học dành cho con bạn vì mỗi năm vào dịp hè các trường sẽ có một tháng Open House - nhà mở. Tháng này dành hoàn toàn cho các bậc phụ huynh đến tham quan tìm hiểu về trường mà họ dự định chọn cho con mình học. Tại Canada bạn có quyền lựa chọn bất kỳ trường nào bạn thích. Nhưng xin nói rõ một điều là tại Canada không có cái gọi là trường điểm hay trường chuyên gì cả. Có trường tốt hơn và đóng tiền nhiều hơn, hoặc có trường cũ hơn hoặc mới hơn. Còn về chất lượng thì gần như tương đương.

Hệ thống cơ sở vật chất dành cho giáo dục rất hoàn hảo. Hầu như trường nào cũng dành tối đa diện tích cho việc thể thao, vui chơi và thực tế. Mỗi trường đều có phòng Lab, phòng vi tính, thực hành và tất cả mọi thứ bạn nghĩ hoặc muốn ở Việt Nam đều có ở đây. Mỗi lớp học thường từ 10 đến cao nhất là 20 học sinh. Do đó chất lượng đào tạo khá tốt và đồng đều. Trường tại Canada dành nhiều khoảng không gian tự nhiên và thể thao cho học sinh, mỗi trường có một sân chơi bóng đá, bóng rổ, hockey (Khúc côn cầu - tùy trường mới có),... Gần nhà tôi có một trường học với sân chơi của nó to bằng 2 lần sân Thống Nhất ở Sài Gòn. Nói không ngoa đâu nhé!

Ngoài khối trường dành cho học sinh bình thường. Canada còn có hệ thống trường học của các Nhà Thờ và các hội đoàn thành lập. Với Nhà Thờ theo đạo Tin Lành và Thiên Chúa dành riêng cho những con em bên đạo xuất hiện khá nhiều. Đây là hệ thống giáo dục khép kín và khá hoàn hảo do có sự đầu tư từ những người theo đạo. Các trường này thường miễn phí. Còn các trường do hội đoàn thì thường mang tính dân tộc và ngôn ngữ. Ví như như Hội người Hoa thì dạy tiếng Hoa thêm vào buổi học ngôn ngữ thứ hai dành cho các học sinh gốc Hoa. Các trường Hội đoàn thì có thu phí và hình như (không rõ chi tiết này lắm) khá cao.

Trường Trung học tại Canada khá nhiều. Cũng tương tự như các trường đã nói ở trên thì khối Trung học không có gì đặc biệt. Chỉ khác đôi chút về buổi học và cách học mang tính thực tế và ứng dụng hơn là về lý thuyết. Điều mà đáng chú ý nhất là khối Cao Đẳng và Đại Học. Đây có lẽ là điềm mà nhiều người quan tâm nhất khi muốn tìm hiểu để phục vụ nhu cầu du học của mình.

Canada có khá nhiều trường Đại học nổi tiếng. Có thể kể ra tên vài trường như: Đại học Mc Gill (đọc là Mác Ghiu), đại học Concordia (đọc là Con cọt đi a), đại học Toronto, đại học Alberta,... Các trường này thường được các sinh viên vùng châu Á lựa chọn do có nhiều chuyên ngành, lại ở các thành phố lớn nên thuận tiện cho việc sinh hoạt. Chi phí để cho chuyện học hành cấp Đại học thuộc hàng "khá đắt đỏ". Nếu là dân Canada, bạn khỏ phải lo nhiều chuyện này. Đơn giản là vì chính phủ cho bạn mượn tiền để học. Việt Nam mình đang áp dụng mô hình tại Canada để dành cho sinh viên Việt Nam, tuy nhiên do Việt Nam chưa quản lý được tài khoản cá nhân nên khó thực hiện thành công. Chính phủ Canada cho phép người dân được phép học miễn phí những năm đại học. Miễn rằng sau khi bạn ra trường thì mỗi năm bạn phải đóng thuế để trả lại phần tiền bạn đã mượn. Thông thường thì nếu những người mượn tiền học xong 4 năm thì phải trả trong 5 năm thì hoàn tất hết phần nợ.

Đừng nghĩ rằng làm bao nhiêu cũng bị lấy sạch sành sanh nhé! Chính phủ sẽ dành cho bạn khoản chi tiêu vừa đủ để bạn trang trải mọi thứ và dành phần còn lại để trả nợ thôi. Nếu thích bạn có quyền dành món nợ nó trả trong 10 năm, 20 năm, miễn sao bạn trả hết là được. Riêng dân du học thì tiền ấy không thể mượn và tiền chi tiêu cho chuyện học tại Canada thuộc hàng cao cấp nếu tính ra tiền Việt Nam mình. Thường thì bạn phải mất từ 25.000 CAD đến 35.000 CAD một năm cho chuyện du học của mình. Bạn được phép làm thêm vào cuối tuần và kỳ nghỉ hè để trang trãi bớt chi phí của mình. Mức lương cho sinh viên du học cũng khá hấp dẫn từ 7-15CAD/giờ (tùy vùng và tùy mùa). Nói chung cũng không quá khó khăn để sống, đúng không nào?

Canada hiện đang thiếu trầm trọng những chuyên ngành như Y tế, Du lịch, Giao thông vận tải (lái xe), Điều dưỡng và các chuyên ngành về khách sạn nhà hàng. Đây là những ngành mà đa phần sau khi đào tạo tại Canada xong thì đều sang Mỹ để làm việc. Do mức lương ở Mỹ hấp dẫn hơn và người du học cũng không mấy gì thích không khí lạnh lẻo vùng Bắc Cực nên bỏ về nước sạch! Nếu bạn đang có tiền và muốn học cái gì đó để dễ kiếm tiền, hãy chọn những ngành trên tại Canada. Có thể bạn sẽ được phép ở lại Canada làm việc và được bảo lãnh gia đình qua nếu bạn là người có khả năng học tập giỏi và làm việc siêng năng.

Ngoài các mô hình du học, trường công, trường tư thì chính phủ Canada còn mở một trường dành cho dân di cư mới sang Canada. Trường được dành riêng để giảng dạy cho những công dân sẽ trở thành dân Canada. Trường này hoàn toàn miễn phí và có ở tất cả các nơi ở Canada. Tại đây những người dân di dân sẽ được học tiếng bản ngữ (Anh hoặc Pháp), dạy cách giao tiếp, dùng tiền, đi lại, và rất nhiều thứ về cuộc sống giúp bạn có khả năng hòa nhập với cuộc sống tại Canada dễ dàng. Nếu bạn là dân di dân, bạn sẽ được học một năm miễn phí, sau một năm đó bạn phải chi tiền nếu có nhu cầu học thêm.

Vậy đó, chỉ mới sơ sơ mà đã chiếm rất nhiều thời gian để đọc rồi phải không nào? Giáo dục Canada theo bạn là "tốt hay không tốt?" Theo tôi thì nó hoàn hảo đến từng chi tiết ấy chứ! Nhưng vẫn còn nhiều cái để nói mà Vụ thì lại chẳng biết nhiều do đi làm không có thời gian tìm hiểu. Chỉ có thể giới thiệu "sơ sơ" cái này, "kỹ kỹ" cái kia cho bạn biết chút ít mà thôi.

Và... bạn có muốn biết nhiều hơn nữa không? Vụ sẽ tiếp tục cho bạn biết nếu bạn có "nhu cầu" thật sự? Và "nhá nhá" chút xíu về bài sau nhé! Bài sau sẽ nói về kinh tế Canada, những "Đại Siêu Thị" lớn nhất thế giới, những mỏ "Cát dầu", những "Thương cảng khổng lồ", những thương hiệu hàng đầu thế giới về bán lẻ! Tất tần tật nằm trong bài viết "Kinh tế Canada - Kinh tế bên bờ Thái Bình Dương" - Đón xem vào ngày thứ năm này nhé!