Hoa nhài là cây thân gỗ,
thường mọc thành bụi, lá bóng cả hai mặt, phiến lá hình bầu dục hơi trái
xoan, mọc đối. Hoa trắng, mọc thành cụm ở nách lá hay ngọn cây, hoa hay
nở vào ban đêm, cũng có khi nở rộ vào giữa trưa. Hoa nhài được trồng
làm cảnh ở khắp nước ta. Ngoài công dụng để ướp trà, hoa nhài còn là vị
thuốc chữa một số bệnh thông thường. Trong y học cổ truyền, hoa nhài có
tính bình, hơi hàn, vị đắng có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp,
tiêu thũng, hoạt huyết... dùng chữa bệnh mất ngủ, tăng huyết áp, tiêu
chảy, hoa mắt, chóng mặt...
Bài thuốc chữa bệnh có sử dụng hoa nhài:
Chữa mất ngủ: Hoa nhài 6g, tâm sen
8g. Hoa nhài và tâm sen hãm với nước sôi uống nhiều lần trong ngày. Uống
liên tục từ 7-10 ngày sẽ thấy kết quả rõ rệt. Hoặc hoa nhài 10g, bồ
công anh 20g, kim ngân hoa 20g, cam thảo đất 10g, sắc uống ngày 1 thang
chia 2-3 lần. Uống liên tục trong 7 ngày.
Chữa tăng huyết áp: Hoa nhài 10g,
hoa hòe 10g, kim cúc 6g, hoa đại 6g. Sắc với ba bát nước còn một bát,
chia uống hai lần trong ngày. Uống vào buổi sáng và tối sau bữa ăn. Mỗi
liệu trình uống 10 ngày.
Trị
bệnh tiêu chảy: Hoa nhài 6g, chè xanh 10g, thảo quả 3g, vỏ dộp ổi
3g. Cách dùng: 4 thứ trên đem sắc với 600ml nước còn 200ml, chia 3 lần
uống trong ngày, uống sau các bữa ăn. Uống liên tục trong 3 ngày. Hoặc
hoa nhài 10g, vỏ quả lựu 10g, cam thảo đất 16g. Sắc uống ngày 1 thang,
chia 2-3 lần. Uống trong 4 ngày.
Chữa
chứng hay nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt: Hoa nhài và hoa cúc
vàng, mỗi vị 6g. Cả hai rửa sạch, để ráo đem hãm với nước sôi, uống thay
nước chè hàng ngày.
Nhức mỏi,
đau đầu gối: Hoa nhài 50g, móng giò lợn 200g. Cách nấu: móng giò
lợn rửa sạch, chặt khúc, ướp gia vị. Hoa nhài đã rửa sạch để ráo. Cho 3
bát nước đun sôi móng giò khoảng 30 phút, cho hoa nhài vào, nêm gia vị
vừa đủ bắc ra ngay. Ăn khi canh còn nóng, có thể dùng làm canh ăn với
cơm. Mỗi tuần nên ăn khoảng 3-5 lần. Đơn thuốc này dễ làm nhưng lại hiệu
quả cho người hay nhức mỏi, đau đầu gối.
Giúp thanh nhiệt mùa hè, tăng cường sức đề kháng: Hoa
nhài khô 6g sắc uống thay nước hàng ngày. Hoặc dùng trà hoa nhài: Hoa
nhài khô 1 thìa, cho hoa nhài vào bình trà, rót 300ml nước sôi để hãm, 5
phút sau trà có mùi thơm có thể uống luôn, người thích ngọt thì cho
thêm mật ong hòa đều để nguội uống. Bài thuốc này có công dụng thanh
thuần tỉnh não, khai khiếu giải phiền.
Chữa đi tiểu nhiều: Hoa nhài 5g, ngân hạnh 3g, sắc với 3
bát nước trong 1 giờ. Ngày uống hai lần, uống trong 7 ngày.
Chữa ho suyễn: Hoa nhài 3g, đậu phụ
100g hãm vào nước sôi uống trị được phế ung, ho suyễn, ngực đầy khí
suyễn, hô hấp không thuận. Uống liên tục trong 10 ngày.