Trái sầu
riêng được coi là thực phẩm dùng để khôi phục sức khỏe cho người ốm yếu,
suy nhược vì trong thành phần có chứa nhiều đường và tinh bột, khoáng
tố vi lượng, đặc biệt hàm lượng vitamin C và E rất cao. Nhờ vitamin E
cao nên sầu riêng còn được xem như là một thực phẩm có tác dụng gây hưng
phấn tình dục và kích dục. Đó cũng là lý do có những nơi xem quả sầu
riêng là biểu tượng của tình yêu.
Trái sầu riêng có những nét đẹp riêng nên
Singapore đã tốn trên cả tỉ đô la Singapore để dựa theo đó mà thiết kế
hình dạng cho Nhà hát Esplanade, trên vịnh Marina. Nhà hát này là niềm
tự hào của người dân đảo quốc Singapore nên được họ gọi bằng cái tên
thân mật: “Quả sầu riêng”. Nhà hát sầu riêng còn là tên gọi của một
trung tâm biểu diễn nghệ thuật hoành tráng nhất của đảo quốc Singapore.
Ở nước ta, trái sầu riêng được dùng rất
phổ biến. Kinh nghiệm dân gian còn dùng cơm quả sầu riêng để trị giun
sán, sắc lá và rễ lấy nước để giải nhiệt, hạ sốt, chữa vàng da; đốt vỏ
quả lấy tro cho sản phụ uống để làm sạch máu dơ trong người v.v... Y
học truyền thống Trung Quốc cũng dùng sầu riêng để trị chứng đổ nhiều mồ
hôi, bằng cách đổ nước vào vỏ quả rỗng sau khi ăn rồi lấy nước uống,
một cách khác nữa là ăn chung sầu riêng và măng cụt để tăng tác dụng
thanh nhiệt làm mát cơ thể.
Nhưng nói gì thì nói, dù ngon thật là ngon
nhưng sầu riêng vẫn là thứ trái có nhiều đường nên nếu ăn nhiều sẽ
sinh nhiệt, nóng trong người gây nổi mụn, tiểu vàng; người bệnh có lượng
đường trong máu cao lại càng không nên dùng. Những người tì vị yếu ăn
nhiều trái sầu riêng sẽ dễ gây đầy bụng, khó tiêu. Đặc biệt phụ nữ có
thai hoặc những người có huyết áp cao thì không nên dùng.
Một điều nữa mà các nhà khoa học cũng cảnh
báo là không nên ăn sầu riêng cùng lúc với các thức uống như cà phê
hoặc bia rượu (kết quả này được công bố vào thế kỷ 18, bởi nhà khoa học
Rumphius, cho thấy trong điều kiện này sẽ xuất hiện những rối loạn tiêu
hóa và hơi thở xấu).
Năm 1929, J. D. Gimlette cảnh báo không
được dùng sầu riêng khi uống rượu brandy. Năm 1981, J. R. Croft cũng
trình bày trong một tài liệu thực vật học rằng sầu riêng làm cho con
người ta có một cảm giác như “sắp chết” nếu ăn sầu riêng xong rồi sau đó
không lâu lại uống một loại chất có cồn.
Theo báo cáo của Trường ĐH Tsukuba (Nhật
Bản), sở dĩ có những cảnh báo như trên là vì trong trái sầu riêng có
chứa một lượng lớn dầu có sulfur gây ức chế hoạt động của men aldehyd
dehydrogenase, dẫn đến 70% chất ôxy hóa trong tế bào không được chuyển
hóa và từ đó gây độc cho cơ thể.